De Egmonder Pinck

De eerste Pinck
Omstreeks het jaar 1400 ontstond te Egmond aan Zee de zogenaamde Pinck, destijds een platbodem vaartuigje van om en nabij de 5,50 à 6 meter bij ca. 2,5 meter breed. Het scheepje met voor en achter een plechtje, was overnaads gebouwd met een geheel platte bodem, zodat het scheepje nadat het gebouwd was, op rollen vanaf de schuitenschuur naar het strand vervoerd kon worden. Op het strand aangekomen, werd het verder uitgerust met netten, vislijnen en wat verder ter visserij nodig was. Daarna werd de pinck naar de laagwaterlijn gebracht, met een klein roeibootje werd een anker uitgebracht en met het opkomen van de vloed kwam de pinck vlot. Zo werd visreis na visreis gedaan, steeds rekeninghoudend met het getij. Bij slecht weer konden deze pinckjes tegen de duinvoet aan omhoog worden getrokken of indien nodig zelfs weer het dorp in.

Andere kustplaatsen namen het scheepstype over, waarvan Scheveningen en Katwijk de bekendste zijn. Andere plaatsen waren Ter Heide, Noordwijk, Zandvoort, Wijk aan Zee, minder bekend ook Bergen en Schoorl, dan nog Petten, Callantsoog en Huisduinen.

Het hoofdseizoen voor de vissers was in de wintermaanden van november tot mei. De vissers werden aangenomen van Sint Maarten tot Pinksteren. Vanaf november tot januari werd er met hoekwant op schelvis en kabeljauw gevist, daarna tot in mei met staand want of zegen op schol en andere soorten platvis. Tevens werd er ook weer met hoekwant op schelvis en wijting. De zomer was een slappe tijd. Met de grotere pincken voer men in die tijd wel ter koopvaardij. In juli 1440 lag er een met wol beladen Egmonder Pinck in de haven van Happisburgh (20 kilometer benoorden Great Yarmouth).

Het succes van de Pinck
De pinck werd het dominerende scheepstype langs de zogenaamde “Zijde"; dat is de kuststrook van Hoek van Holland tot Den Helder waar toen geen havens waren. Rond het jaar 1514 waren er naar schatting 180 visservaartuigen actief aan “de Zijde” waaronder ca. 105 pincken. Volgens belastinggegevens uit die tijd bezat Egmond toen meer als een kwart van dit totaal. Ca. 26 pincken en ca. 20 andere vaartuigjes (slabberts of schuitjes). De vangsten, bestaande uit rond- en platvis, werden ter conservering gezouten en gedroogd en veelal verkocht op de markt te Antwerpen, waar veel buitenlandse handelaren gedroogde schol van de eerder genoemde “Zijdse” dorpen afnamen. Na 1530 worden Bergen en Schoorl niet meer genoemd, blijkbaar was daar de visserij afgelopen.

Van de slabbert en schuitjes zijn geen afmetingen bekend, maar het waren kleine scheepjes, eigendom van de schipper met totaal 2 à 3 man bemanning. Door de schaalvergroting waren een aantal van deze schippereigenaars die zich geen groter vaartuig (pinck) konden veroorloven, gedwongen hun visserij op te geven en als vennoot mee te varen op een pinck als zogenaamde deelvisser.

De deelvisser nam zijn eigen vistuig mee aan boord en kreeg zijn aandeel in de besomming. Het meenemen van het eigen vistuig is in de loop de jaren uitgesleten, maar het varen “op deel” is tot op vandaag de dag in gebruik gebleven. Maar tot op het einde van de Egmondse visserij op de bomschuiten in de negentiger jaren van de 19e eeuw was het te Egmond nog steeds gebruikelijk dat, ten tijde van de beugvisserij, de vissers een aantal bakken met hoekwant van zichzelf meenamen.

Constructie van de Pinck
De maten werden door Witsen aangegeven in Amsterdamse voeten en duimen. (1 A’damse voet is 11 A’damse duimen = 28,31 cm.) Omgerekend was de pinck van 35 voet over de stevens bij 12 voet binnen de huid, 9.91 meter lang bij 3.40 meter breed. Bij de laatste maat moet de dikte van de huidgangen er nog bijgeteld worden.

De pinck was vrij rond en overnaads gebouwd met een zwaar vlak en tijdens het aanlanden bestand tegen het stoten op de zandbanken en het strand. Dit aanlanden was eigenlijke een gecontroleerde vorm van stranden, ook bij slecht weer, en stelde hoge eisen aan de constructie.

Jacob van Ruisdael, 1628-1682
Het strand bij Egmond aan Zee (National Gallery, Londen)
Door de combinatie van zwaar vlak, zware inhouten en de overnaadse bouwwijze was de pinck hier goed tegen bestand. Ondanks dat gingen de pincken bij een strand-explotatie gemiddeld maar een jaar of 8 mee, dan werd er een nieuw hol (vergelijk engels hull = romp) gemaakt. Mast, zwaarden, roer, tuigage en verdere inventaris gingen dan over op het nieuwe scheepje.

Reconstructie
Het bestuur van het Museum van Egmond heeft het initiatief genomen om een zogenaamde Egmonder Pinck (ook wel Egmonder Pink) uit ca. 1670 te reconstrueren.

De Pinck is een platbodem vissersvaartuig van ca. 10 meter lengte en ruim 3 meter breed, getuigd met twee masten, voorzien van ra-zeilen, die – afhankelijk van het tij – vanaf het Egmondse strand ter visvangst afvoer.

Voor dit project – de begroting is ruim 2 ton – zijn al diverse fondsen aangeschreven. Velen reageerden positief. Ook de voormalig gemeente Egmond deed al een flinke duit in de zak. Hierdoor kon al in een vroeg stadium al een gedeelte van het benodigde eikenhout worden besteld.

Voor meer informatie over de Egmonder Pick klik u hier

Terug